قانون ممنوعیت بکارگیری اسامی، عناوین و اصطلحات بیگانه

ممنوعيت بكارگيري اسامي، عناوين و اصطلاحات بيگانه

 

ماده واحده- به منظور حفظ قوت و اصالت زبان فارسی به عنوان یکی از ارکان هویت ملی،ایران و زبان دوم عالم اسلام و معارف و فرهنگ اسلامي، دستگا ههای قانونگذاری اجرایی و قضایی کشور و سازما نها، شرکتها و موسسات دولتی و کلیه شرک تهایی که مشمول قوانین و مقررا ت عمومی بر آنها مستلزم ذکر نام است و تمامی شرکتها ،سازما نها و نهادهای مذکور در بند (د) تبصره ( 22 ) قانون برنامه دوم توسعه موظفند ،از بکا ربردن کلمات و واژ ه های بیگانه در گزار شها و مکاتبات، سخنرانیها ، مصاحبه های رسمی خودداری کنند و همچنین استفاده از این واژ هها بر روی كليه توليدات داخلی اعم از بخشهاي دولتی و غیر دولتی که در داخل کشور عرضه ميشود .ممنوع است

تبصره 1- فرهنگستان زبان و ادب فارسی باید براساس اصول و ضوابط مصوب خود برای واژ ه های مورد نیاز با اولویت واژ ههایی که کاربرد عمومی دارند راسا یا با همکاری مراکز علمی واژ ه گزینی و یا واژ ه سازی کند و هر شش ماه یکبار گزارش فعالیتهای خود را به کمیسیون ارشاد و هنر اسلامي و وسایل ارتباط جمعی و حسب مورد سایر.
کمیسیو نهای مجلس شورای اسلامي تقدیم نماید.

تبصره 2- واژ ههایی که فرهنگستان زبان و ادب فارسی وضع معادل فارسی را برای آنها ضروری نميداند و نیز کلماتی که هنوز واژه فارسی معاد ل آنها از سوی فرهنگستان به .تصویب نرسیده است از شمول این قانون مستثنی هستند

تبصره 3- فرهنگستانهای علوم و علوم پزشکی و دستگا ههای آموزشی و پژوهشی دانشگا هها و دیگر سازما نهای علمی و فرهنگی مکلفند  در زمینه واژ ه گزینی و واژ هسازی تخصصی اقدام کنند و واژ ه های پیشنهادی خود را به تصویب فرهنگستان زبان و .ادب فارسی برسانند

تبصره 4- در مواردی که فرهنگستان زبان و ادب فارسی در زمینه واژ ه گزینی و واژ ه سازی تخصصی خواستار همکاری دستگا هها و مراکز علمی ،آموزشی صنعتی و فرهنگی .باشد، این دستگا هها و مراکز موظفند با فرهنگستان همکاری کنند

تبصره 5- کارخان هها، کارگا هها و اماکن تولیدی و خدماتی و تجاری موظفند ظرف مدت دو سال از تاریخ ابلاغ این قانون اسامی تولیدات و ظرف مدت یک سال نام اماکن خود را .به نامها و واژ ه های غیر بیگانه برگردانند

تبصره 6- چاپخانه ها، مراکز طبع و نشر، روزنامه ها و سایر مطبوعات مکلف به رعایت این قانون هستند و در صورت تخلف وزارت فرهنگ وارشاد اسلمی موظف است مطابق تبصره .هشتم همین قانون با آنها رفتار کند.

تبصره 7- صدا و سیمای جمهوری اسلمی ایران موظف است از بکارگیری واژ ه های نامانوس بیگانه خودداری کند و ضوابط دستوری زبان فارسی معیار را رعایت نماید، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلمی ایران و کلیه دستگا ههای مذکور در ماده واحده موظفند واژ ه های .مصوب فرهنگستا ن زبان و ادب فارسی را پس از ابلاغ در تمامی موارد بکار ببرند

تبصره 8- تولید و توزیع کنندگان کالاها و صاحبان مراکز کسب و پیشه در صورت تخلف از این قانون به ترتیب به مجازا تهای زیر محکوم خواهند شد

. الف - اخطار کتبی توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسللامي - تعویض علایم و نشانها و تغییر اسامی و عناوین پس از اعلام وزارت فرهنگ و.ارشاد اسلامي توسط وزارت کشور یا دستگا ههای ذیربط با هزينه متخلف

.ج - تعطیل موقت محل کار

. د - لغو پروانه کار

تبصره 9- نیروی انتظامی موظف است از نصب و استفاده از علیم به زبان و خط بیگانه .توسط مراکز تولید، توزیع و صنوف جلوگیری نماید

تبصره 10 آیین نامه اجرایی این قانون ظرف مدت دو ماه پس از تصویب با پیشنهاد.کمیسیون فرهنگی دولت به تصویب هیات وزیران خواهد رسید

تاریخ تصویب 1375.9.14

تاریخ تایید شورای نگهبان 1375.9.28

 

 

 

آیین نامه اجرایی قانون ممنوعیت بکار گیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه

‌آیین نامه اجرایی قانون ممنوعیت بکار گیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه
1378.02.19 - 16941 .ت 17788 ه - 1378.04.14 – 207


‌وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت کشور - فرهنگستان زبان و ادب فارسی
‌سازمانهای دولتی ـ وزارتخانه‌ها ـ سازمانهای مستقل ـ شهرداری ـ فرهنگ و هنر ـ
مدنی ـ مطبوعات و وسایل ارتباط جمعی ـ نهادهای انقلاب اسلامی و‌نهادهای عمومی غیر
دولتی‌هیأت وزیران در جلسه مورخ 1378.2.19 بنا به پیشنهاد کمیسیون فرهنگی هیأت دولت و
به استناد تبصره (10) قانون ممنوعیت بکار گیری اسامی،‌عناوین و اصطلاحات بیگانه -
مصوب 1375 آیین نامه اجرایی قانون مذکور را به شرح زیر تصویب نمود:
‌آیین نامه اجرایی قانون ممنوعیت بکار گیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه
‌ماده 1 - تعاریف اصطلاحات واژه‌های استفاده شده در این آیین نامه به شرح زیر
می‌باشد:

‌الف - قانون: قانون ممنوعیت بکار گیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه مصوب 1375
ب - فرهنگستان: فرهنگستان زبان و ادب فارسی

ج - اسم خاص: اسمی است که برای نامیدن شخص معین یا جای معین یا چیر معین بکار
می‌رود

‌د - روزنامه و سایر مطبوعات: نشریه‌های نوشتاری یا به صورتهای دیگر که به طور
مستقیم با نام ثابت و تاریخ و شماره ردیف در زمینه‌های گوناگون بر‌اساس قانون
مطبوعات مصوب 1364.12.22 مجاز به انتشار می‌باشند
ه - گزارشها و مکاتبات: گزارشهای و نامه‌های رسمی که با امضای مسئولان دستگاههای
مندرج در قانون ارسال می‌شوند

‌و - سخنرانی و مصاحبه رسمی: سخنرانی و مصاحبه رؤسای قوای سه گانه وزیران معاونان
رییس جمهور رؤسای دیوان عالی کشور و دیوان عدالت‌اداری، دادستان کل کشور،
نمایندگان مجلس شورای اسلامی، فرماندهان ستادهای مشترک سپاه پاسداران و ارتش و
فرماندهان نیروهای پنجگانه سپاه‌پاسداران و نیروهای سه گانه ارتش و فرمانده نیروی
انتظامی معاونان وزیران رؤسای دانشگاهها و مؤسسه‌های آموزش عالی رؤسا، معاونان و
مدیران‌کل سازمانهای دولتی افراد هم تراز آنان.
‌ماده 2 - دستگاههای قانون گذاری اجرایی و قضایی کشور و سازمانهای وابسته به آنها
و شرکتهای زیر پوشش وابسته یا تابعه و شرکتهای دولتی ملی‌شده یا مصادره شده یا
دارای مدیریت دولتی که به نحوی زیر پوشش یکی از وزارتخانه‌ها یا سازمانهای دولتی
اداره می‌شوند و یا به نحوی از انحاء از‌بودجه عمومی کل کشور استفاده می‌کنند یا
قسمتی از بودجه آنان را دولت تأمین می‌کند و مؤسسه‌ها و شرکتهایی که شمول مقررات
بر آنها مستلزم ذکر‌نام است مانند سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران شرکت
ملی نفت ایران سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران سازمان صنایع ملی ایران،‌شرکت
مخابرات ایران، شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و همچنین شهرداریها و مؤسسه‌ها
و نهادهای عمومی موضوع تبصره ذیل ماده (5)‌قانون محاسبات عمومی مشمول قانون و این
آیین نامه می‌باشند.

‌ماده 3 - مقامات مذکور در ماده (1) و دستگاههای موضوع ماده (2) این آیین نامه
موظفند الفاظ و واژه‌های بیگانه را در گزارش نویسی، نامه نگاری،‌سخنرانی و
مصاحبه‌های رسمی بکار نبرند

‌ماده 4 - آن دسته از کلمات عربی و همچنین بعضی از واژه‌های متعلق به سایر زبانها
که از دیر باز در زبان فارسی رواج یافته و هم اکنون جزیی از زبان‌فارسی محسوب
می‌شود یا واژه‌ها و اصطلاحات عربی برگرفته از متون و معارف و فرهنگ اسلامی که با
بافت زبان فارسی معیار هم خوانی و تناسب‌داشته باشد واژه بیگانه تلقی نمی‌شود.
‌ماده 5 - مکاتبات و آگهیهایی که دستگاههای موضوع ماده (2) برای مخاطبان غیر
ایرانی تهیه می‌کنند از شمول این آیین نامه خارج است.
‌ماده 6 - افرادی که علاوه بر زبان فارسی به یکی از زبانهای خاص اقلیتهای دینی
شناخته شده در قانون اساسی یا گویش‌های محلی و قومی رایج در‌بعضی مناطق ایران سخن
می‌گویند مجازند از اسامی خاص متعلق به آن زبان یا گویش در نامگذاری محصولات و
مؤسسه‌ها و اماکن مربوط به خود در‌همان مناطق استفاده کنند.
‌ماده 7 - تبدیل نامهای خاص محصولات ساخت کشورهای دیگر به زبان فارسی الزامی نیست
و تغییر اسامی مؤسسه هایی که این نوع محصولات را‌عرضه میکنند ضرورت ندارد.
‌ماده 8- کالاهای صادراتی مشروط بر اینکه در داخل کشور توزیع نشود از شمول قانون و
این آیین نامه خارج است.

‌ماده 9ـ عبارتهای شامل الفاظ بیگانه که در نوشته‌ها یا سخنان موضوع قانون و این
آیین نامه به لحاظ رعایت امانت در نقل قول یا بیان خصوصیات و‌مقتضیات تاریخی و
اجتماعی و آموزشی ذکر آنها ضرورت دارد از شمول قانون و این آیین نامه مستثنی هستند
‌ماده 10ـ دستگاههای اصلی مذکور در ماده 2 این آیین نامه موظفند به منظور زمینه
سازی برای اجرای قانون و این آیین نامه با تشکیل شورای حفظ و‌ترویج زبان فارسی به
ریاست نماینده بالاترین مقام آن دستگاه ضمن هماهنگی و ارتباط با فرهنگستان نسبت به
شناسایی و اعلام واژه‌های بیگانه که در‌آن دستگاه و واحدهای وابسته به آن به کار
می‌رود و پیشنهاد معادل فارسی آن به فرهنگستان و یافتن راههای ترویج معادلهای
فارسی تصویب شده‌توسط فرهنگستان در دستگاه متبوع خود اقدام کنند .
‌ماده 11 - صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است با ایجاد واحد مناسب در
تشکیلات فعلی خود ضمن زمینه سازی برای اجرای قانون و‌این آیین نامه با جدیت از
بکارگیری واژه‌های نامانوس بیگانه خود داری کند و ضوابط دستور زبان فارسی معیار را
در کلیه برنامه‌های خود رعایت نماید‌صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ملزم است
واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی را پس از ابلاغ در تمامی موارد بکار برد
‌ماده 12- دستگاههای یاد شده در ماده (2) این آیین نامه که به کارگاهها، کار
خانه‌ها، اماکن تولیدی و تجاری و خدماتی پروانه تأسیس و پروانه کسب یا‌بهره برداری
یا اجازه تولید و ادامه فعالیت می‌دهند موظفند پس از صدور پروانه و اجازه تولید و
ادامه فعالیت به متقاضیان ابلاغ کنند تا نسبت به تغییر‌نام مؤسسه یا محصولات خود و
گزینش نام فارسی اقدام کنند.

‌تبصره - ذکر نام قبلی مکانها و محصولات در کنار نام جدید آنها (‌بین دو کمان)
حداکثر تا مدت دو سال مجاز است.

‌ماده 13 - کلیه روزنامه‌ها و نشریه‌های فارسی زبان موظفند مفاد قانون را در چاپ
آگهی‌های عمومی داخلی تبلیغاتی و تجاری رعایت کنند

‌ماده 14 - استفاده از تابلو یا نوشته‌ها و نشانه هایی که منحصراً به خط غیر فارسی
تنظیم شده باشد به استثنای نشانه‌های بین المللی ممنوع است.‌نیروی انتظامی موظف
است از نصب و ادامه استفاده از آنها جلوگیری کند.

‌ماده 15 - چنانچه بر سر فارسی بودن یک نام میان صاحب مؤسسه و دستگاههای مجری
اختلاف نظر پدید آید مرجع تشخیص فرهنگستان خواهد بود‌که به در خواست دستگاههای
مجری نظر خود را اعلام خواهد کرد.

‌تبصره - فرهنگستان موظف است ظرف سه ماه از تاریخ وصول استعلام نظر خود را اعلام
نماید در هر حال تا زمانی که فرهنگستان اعلام نظر نکرده‌است مجازاتهای موضوع تبصره
(8)قانون اعمال نخواهد شد.

‌ماده 16- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در صورت اطلاع یا مشاهده تخلف از مفاد ماده
(12) این آیین نامه طی اخطاریه به متخلف ضمن بیان مورد‌یا موارد تخلف 15 روز مهلت
تعیین می‌کند تا رفع تخلف صورت گیرد چنانچه پس از پایان مدت مذکور تخلف رفع نشده
باشد مراتب را به حوزه‌انتظامی محل اعلام می‌نماید تا نسبت به تعویض نشانه‌ها و
تغییر اسامی و عناوین اقدام لازم به عمل آید در صورت تکرار تخلف مراتب از
طریق‌مراجع قضایی برای اعمال مجازاتهای بند (ج) و (‌د) تبصره (8) قانون منعکس
خواهد شد

‌ماده 17 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نیروی انتظامی موظفند با اختصاص واحد
متناسب برای اجرای قانون و این آیین نامه اقدام نمایند.

‌ماده 18 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و
فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سایر سازمانهای ذی ربط‌موظفند به نحو مقتضی از طریق
وسایل ارتباط جمعی زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی اجرای قانون و این آیین نامه را
فراهم کنند

‌حسن حبیبی - معاون اول رییس جمهور